Μια συστηματική ανασκόπηση που διεξήχθη από την ερευνητική ομάδα Cátedra Steppe Forward, που δημιουργήθηκε από επιστήμονες από το Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης (UAM), το Κέντρο Δασικής Επιστήμης και Τεχνολογίας της Καταλονίας (CTFC) και τον γαλλικό ενεργειακό γίγαντα TotalEnergies, αποκάλυψε τη σπανιότητα μελετών για ο αντίκτυπος των φωτοβολταϊκών μονάδων στη βιοποικιλότητα.
Η ανασκόπηση έδειξε ότι οι μεσαίου μεγέθους φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις προκαλούν μεγαλύτερη απώλεια ημιφυσικών οικοτόπων από τις μεγάλες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, πιθανώς επειδή οι "μεγα-φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις" υπόκεινται σε αυστηρότερες εκτιμήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατακερματισμό μεγάλων έργων.
Η διάσπαρτη κατανομή μικρών εγκαταστάσεων είναι επίσης ένας παράγοντας που οδηγεί σε υψηλές σωρευτικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις που δεν θα ανιχνεύονταν από ανεξάρτητες εκτιμήσεις, υποστηρίζοντας την ανάγκη για σωρευτικές και συνεργιστικές εκτιμήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Τα αποτελέσματα της δουλειάς τους παρουσιάστηκαν στη μελέτη «Solar photovoltaic energy development and biodiversity conservation: Current Knowledge and Research Gaps», που δημοσιεύτηκε στοΕπιστολές Συντήρησης,όπου ανέλυσαν 180 επιστημονικά άρθρα που δημοσιεύθηκαν από το 2010, περίοδος όπου η εκθετική ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών δεν συνοδεύτηκε στο ίδιο επίπεδο από την αύξηση της έρευνας για τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, αν και αυτός ο τομέας ενδιαφέροντος έχει αυξηθεί στην επιστημονική κοινότητα.
Συγκεκριμένα, ο αριθμός των άρθρων έχει πολλαπλασιαστεί επί 25 στην περίοδο 2010-2023. Τα αποτελέσματα κατέστησαν δυνατό τον εντοπισμό των κύριων επιπτώσεων των φωτοβολταϊκών στα οικοσυστήματα και τους σχετικούς οργανισμούς και προτείνουν μελλοντικές κατευθύνσεις έρευνας για να διασφαλιστεί ότι η ενεργειακή μετάβαση θα πραγματοποιηθεί με βιώσιμο τρόπο.
Η ανασκόπηση σημείωσε ότι, παρόλο που η Ασία και η Ευρώπη βρίσκονται στην κορυφή της λίστας των περιοχών με την υψηλότερη εγκατεστημένη ισχύ φωτοβολταϊκών, το μεγαλύτερο μέρος της γνώσης προέρχεται από μελέτες της Βόρειας Αμερικής, ειδικά από ερήμους, οι οποίες ενδέχεται να μην επεκταθούν σε άλλα περιβάλλοντα, όπως καλλιεργήσιμες εκτάσεις, όπου οι περισσότερες της φωτοβολταϊκής χωρητικότητας εντοπίζεται σε παγκόσμια κλίμακα.
Επιπλέον, οι περισσότερες από τις μελέτες επικεντρώθηκαν στην απώλεια ή αλλοίωση των οικοτόπων, ενώ άλλες επιπτώσεις, όπως οι συνέπειες στο μικροκλίμα ή οι δυνατότητες των αγροβολταϊκών συστημάτων, έχουν μόλις αντιμετωπιστεί. Τέλος, το 53% των μελετών διεξήχθη σε μία μόνο φωτοβολταϊκή εγκατάσταση και σπάνια καταγράφηκαν συνθήκες προκατασκευής.
Η εγκατάσταση ηλιακών συλλεκτών επηρεάζει το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα με πολύ διαφορετικούς τρόπους. Σε ξηρές περιοχές, τα πάνελ έχουν άμεση επίδραση στο μικροκλίμα τις ζεστές εποχές, δημιουργώντας νέες περιοχές σκιάς και αυξάνοντας την υγρασία του εδάφους. Μπορούν επίσης να τροποποιήσουν τη χημική και φυσική σύνθεση του υποστρώματος, αλλά χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθούν οι μηχανισμοί που εξηγούν αυτές τις αλλαγές.
Από την άλλη πλευρά, οι φωτοβολταϊκές μονάδες παράγουν αλλοίωση και απώλεια οικοτόπων σε δύο χωρικές κλίμακες. Στην κλίμακα του τοπίου, αντιπροσωπεύουν ένα φυσικό εμπόδιο που διακόπτει τις κινήσεις των ζώων, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στη συμπεριφορά και τους πληθυσμούς τους. Σε μικρότερη κλίμακα, όπως ήδη αναφέρθηκε, τα πάνελ δημιουργούν νέες κλίσεις σκιάς και υγρασίας, επηρεάζοντας τελικά τη φυτική κοινότητα και αλλάζοντας τον βιότοπο άλλων ομάδων ζώων, όπως πτηνών και αρθρόποδων, με συνέπειες στα πρότυπα χρήσης του χώρου.
Η ανασκόπηση εξέτασε επίσης τον αντίκτυπο των συγκρούσεων με φωτοβολταϊκά φυτά που έχουν παρατηρηθεί σε υδρόβιους οργανισμούς, κυρίως αρθρόποδα, που μπορούν να τους οδηγήσουν έξω από υδάτινα σώματα, μετατρέποντάς τα σε οικολογικές παγίδες, ένα φαινόμενο γνωστό ως «φαινόμενο της λίμνης».
Κατά την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάνελ, θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στην πρόληψη των επιπτώσεων, ξεκινώντας από τον κατάλληλο σχεδιασμό χρήσης γης. Επιπλέον, πρέπει να καταβληθούν περισσότερες ερευνητικές προσπάθειες για την κατανόηση των μηχανισμών που εξηγούν τις παρατηρούμενες επιπτώσεις, προκειμένου να σχεδιαστούν αποτελεσματικά μέτρα μετριασμού.
